Thực trạng thị trường tài sản số tại Việt Nam
Với khối lượng giao dịch tài sản số ước tính khoảng 220-230 tỷ USD mỗi năm, Việt Nam đang nằm trong nhóm thị trường crypto sôi động hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng kéo theo một bài toán đáng lo ngại: ngân sách nhà nước có thể đang thất thu từ 16.500 đến 46.000 tỷ đồng tiền thuế mỗi năm do nhiều hoạt động giao dịch chưa được kiểm soát hiệu quả.
Từ đầu năm 2026, Việt Nam đã chính thức đưa tài sản số vào khung quản lý thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết 05/2025.
Theo định hướng hiện nay:
- Doanh nghiệp có thu nhập từ chuyển nhượng tài sản mã hóa phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp 20% trên lợi nhuận thuần.
- Các giao dịch thông thường đang được xây dựng theo cơ chế khấu trừ 0,1% trên mỗi giao dịch.
Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng khoảng cách giữa “có luật” và “thu được thuế” vẫn còn rất lớn.
Dựa trên dữ liệu thị trường từ Chainalysis và các mô hình phân tích kinh tế, nhiều chuyên gia ước tính khối doanh nghiệp liên quan đến crypto tại Việt Nam có thể tạo ra lợi nhuận chịu thuế từ 3,3 đến 9,2 tỷ USD mỗi năm.
Nếu áp dụng mức thuế 20%, số thu ngân sách tiềm năng vào khoảng 660 triệu đến 1,84 tỷ USD, tương đương 16.500-46.000 tỷ đồng.
Điều đáng nói là một phần lớn dòng tiền này hiện chưa đi qua các kênh giám sát chính thức, khiến khả năng thu thuế thực tế thấp hơn nhiều so với tiềm năng.
Ba lỗ hổng thuế crypto đang bị khai thác
Trong quá trình tìm hiểu và hoạt động trong lĩnh vực Crypto, thì đây là ba lỗ hổng thuế đang bị khai thác:
1. Trả lương bằng crypto để né thuế
Nhiều doanh nghiệp công nghệ và startup blockchain đang thanh toán lương, thưởng bằng USDT hoặc USDC thay vì chuyển khoản ngân hàng.
Hình thức này giúp giảm khả năng truy vết của cơ quan thuế, đồng thời có thể né được thuế thu nhập cá nhân, thuế nhà thầu và một phần nghĩa vụ kế toán doanh nghiệp.
2. Ẩn doanh thu trên blockchain
Một số dự án phát hành token hoặc vận hành nền tảng DeFi ghi nhận doanh thu trực tiếp vào các ví crypto không định danh.
Dòng tiền sau đó được chuyển qua giao dịch P2P hoặc đưa ra nước ngoài mà không đi qua hệ thống ngân hàng hoặc sàn giao dịch được cấp phép, khiến cơ quan quản lý khó theo dõi.
3. Không kê khai thu nhập thụ động từ DeFi
Lợi nhuận từ staking, lending hoặc farming trên các nền tảng phi tập trung thường không được khai báo đầy đủ trong báo cáo tài chính.
Do đặc thù ẩn danh và xuyên biên giới của blockchain, việc hậu kiểm các khoản thu nhập này gần như rất khó thực hiện bằng công cụ quản lý truyền thống.
Các chuyên gia cảnh báo rằng thất thu thuế chỉ là phần nổi của vấn đề.
Khi dòng tiền lớn lưu thông ngoài hệ thống tài chính chính thức, hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ có thể bị suy giảm, đồng thời nguy cơ rửa tiền xuyên biên giới tăng lên.
Ngoài ra, tình trạng này còn tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng giữa các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và những đơn vị hoạt động trong “vùng xám” của thị trường crypto.
Đọc thêm:
Tương lai của các tay chơi memecoin tại Việt Nam sẽ ra sao?
Bitmine lỗ gần 9 tỷ USD vì Ethereum, nhưng vẫn kiên quyết không bán
Đề xuất về vấn đề quản lí thuế Crypto tại Việt Nam
Nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam cần nhanh chóng triển khai hai nhóm giải pháp trọng tâm:
Cấp phép và phát triển các sàn giao dịch crypto trong nước: khi dòng tiền đi qua các nền tảng được quản lý, cơ quan chức năng sẽ dễ giám sát giao dịch và thu thuế hơn.
Tăng cường năng lực phân tích blockchain: phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị công nghệ để truy vết giao dịch on-chain, nhận diện ví liên quan đến hoạt động kinh doanh và dòng tiền bất thường.
Một điểm đáng chú ý là blockchain vốn minh bạch theo thiết kế: mọi giao dịch đều được ghi lại công khai. Vấn đề nằm ở chỗ cơ quan quản lý có đủ công cụ, dữ liệu và nhân lực để đọc, phân tích và liên kết các giao dịch đó với chủ thể thực tế hay không.
Khi Việt Nam tiến gần hơn tới việc vận hành thị trường tài sản số có kiểm soát, áp lực xây dựng hệ thống thuế hiệu quả sẽ ngày càng lớn.
Nếu các lỗ hổng hiện nay không được xử lý sớm, khoảng cách giữa quy mô thật của nền kinh tế crypto và số thu ngân sách thực tế có thể tiếp tục nới rộng trong những năm tới.
Cập nhật liên tục tại Tiền Điện Tử để nắm bắt tin tức mới nhất về thị trường crypto, đánh giá chi tiết các đồng coin tiềm năng và những chương trình Airdrop hấp dẫn mỗi ngày.
