Một rủi ro pháp lý ít được nhắc đến đang rình rập những người tham gia thị trường tài sản số tại Việt Nam: bị giữ lại tại cửa khẩu sân bay vì lệnh cấm xuất cảnh do nợ thuế – dù bản thân không hề biết mình đang nợ.
Cấm xuất cảnh do nợ thuế?
Kịch bản diễn ra như sau: bạn ra sân bay để đi hội nghị blockchain quốc tế, làm thủ tục xuất cảnh bình thường – rồi bị hệ thống hải quan giữ lại vì có lệnh tạm hoãn xuất cảnh.
Lúc đó, công an cửa khẩu không có thẩm quyền gỡ lệnh – toàn bộ quyền xử lý thuộc về cơ quan thuế. Chuyến đi bị hủy, kế hoạch đổ vỡ.
Đây không phải kịch bản giả định. Đây là rủi ro thực tế mà nhiều người trong ngành crypto, blockchain và fintech đang đối mặt.
Tại sao lại bị cấm xuất cảnh mà không biết?
Theo quy định hiện hành, cơ quan thuế sẽ gửi thông báo về khoản nợ thuế 30 ngày trước khi lệnh cấm xuất cảnh có hiệu lực qua ứng dụng eTax Mobile trên tài khoản thuế điện tử cá nhân.
Vấn đề là phần lớn người tham gia thị trường crypto không cài đặt hoặc không theo dõi ứng dụng này, vì không nghĩ mình đang kinh doanh theo nghĩa truyền thống. Sau đúng 30 ngày, lệnh cấm tự động có hiệu lực trên toàn hệ thống hải quan dù người liên quan có biết hay không.
Dù Việt Nam chưa có khung pháp lý rõ ràng cho tài sản mã hóa, mọi dòng tiền qua tài khoản ngân hàng cá nhân đều bị giám sát. Người thường xuyên giao dịch mua bán ngang hàng (P2P) với khối lượng lớn có thể bị thuật toán ngân hàng và cơ quan thuế tự động phân loại vào nhóm kinh doanh thương mại điện tử hoặc có thu nhập không rõ nguồn gốc.
Từ đó, cơ quan thuế có thể áp thuế khoán hoặc truy thu thuế dựa trên tổng dòng tiền chảy qua tài khoản. Tức là nếu bạn mua đi bán lại crypto với tổng doanh số 10 tỷ đồng nhưng chỉ lãi 100 triệu, cơ quan thuế có thể tính thuế trên con số 10 tỷ.
Đọc thêm:
Đột nhập chuồng khỉ ở Tokyo để quảng bá memecoin – Hai công dân Mỹ bị bắt
Rửa tiền qua crypto: Lỗ hổng pháp lý đang bị tội phạm khai thác như thế nào?
Chứng minh nguồn gốc dòng tiền
Khi bị áp thuế oan, người chơi crypto gặp khó khăn rất lớn khi giải trình. Sao kê từ các sàn giao dịch quốc tế hay dữ liệu blockchain hiện không được chấp nhận làm căn cứ pháp lý tại Việt Nam vì tài sản mã hóa chưa được luật pháp công nhận là hàng hóa hay tài sản hợp pháp. Người nộp thuế rơi vào thế không có tiếng nói pháp lý với cơ quan chức năng.
Một số dự án blockchain tại Việt Nam thành lập công ty trong nước để làm đại diện pháp lý. Nếu công ty này bị thanh tra và áp thuế không hợp lý, người đứng tên đại diện pháp luật chịu trách nhiệm liên đới trực tiếp.
Lệnh cấm xuất cảnh áp vào người đại diện có thể làm đổ vỡ cả kế hoạch gặp đối tác, ký hợp đồng hay gọi vốn nước ngoài của toàn dự án.
Cách đơn giản nhất để tránh bị bất ngờ tại sân bay là cài ngay eTax Mobile, đăng ký tài khoản bằng căn cước công dân chính chủ và bật thông báo tự động từ hệ thống.
Kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm bất kỳ khoản thuế nào phát sinh từ dòng tiền giao dịch trong quá khứ.
Cập nhật liên tục tại Tiền Điện Tử để nắm bắt tin tức mới nhất về thị trường crypto, đánh giá chi tiết các đồng coin tiềm năng và những chương trình Airdrop hấp dẫn mỗi ngày.
