Bộ Công an vừa công bố dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự để lấy ý kiến, trong đó có một đề xuất đáng chú ý: bổ sung tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá và quyền tài sản vào phạm vi xử lý hình sự. Đây là bước đi được đánh giá là tất yếu trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng lộng hành, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho cả cơ quan chức năng lẫn doanh nghiệp.
Bộ luật Hình sự hiện hành chủ yếu xoay quanh các loại tài sản truyền thống như tiền mặt, phương tiện, công cụ phạm tội. Trong khi đó, thực tế cho thấy tội phạm ngày càng ưa chuộng các hình thức tài sản số như tiền mã hóa, ví điện tử hay tài sản ảo vì chúng dễ che giấu, dễ tẩu tán và khó truy vết hơn nhiều so với tài sản thông thường.
Hệ quả là trong nhiều vụ lừa đảo xuyên biên giới hay rửa tiền qua blockchain, tài sản bị chiếm đoạt thường bị phân tán qua hàng chục ví khác nhau chỉ trong vài phút, khiến khả năng thu hồi gần như bằng không. Khoảng trống pháp lý này đang khiến cả công tác điều tra lẫn bảo vệ quyền lợi nạn nhân gặp rất nhiều khó khăn.
Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi tài sản có thể bị kê biên, phong tỏa và thu hồi trong các vụ án hình sự bao gồm cả tài sản số. Đây cũng là bước đi nhằm đồng bộ với Luật Công nghiệp Công nghệ số, vốn đã chính thức ghi nhận tài sản số là tài sản tồn tại dưới dạng dữ liệu số và vận hành trên môi trường điện tử.
Nếu được thông qua, cơ quan chức năng sẽ có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để nhận diện, truy vết và xử lý tài sản số trong các vụ án thay vì phải loay hoay trong vùng xám pháp lý như hiện nay.
Về mặt tích cực, chính sách này sẽ giúp nạn nhân của các vụ lừa đảo crypto có cơ hội được bảo vệ và đòi lại tài sản tốt hơn. Đồng thời, các hành vi rửa tiền hay tài trợ tội phạm qua nền tảng số sẽ khó “lọt lưới” hơn.
Tuy nhiên, để triển khai được trên thực tế, còn rất nhiều việc phải làm. Các cơ quan chức năng cần đầu tư vào năng lực giám định số, truy vết blockchain và quản lý ví điện tử. Bộ luật Tố tụng hình sự và nhiều luật chuyên ngành liên quan cũng cần được sửa đổi đồng bộ.
Về phía doanh nghiệp, đặc biệt là các sàn giao dịch, đơn vị fintech và trung gian thanh toán thì chi phí tuân thủ nhiều khả năng sẽ tăng lên, do yêu cầu lưu trữ dữ liệu, xác minh giao dịch và phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra khi cần.
Dù còn nhiều thách thức phía trước, việc đưa tài sản số vào Bộ luật Hình sự được đánh giá là xu hướng không thể tránh khỏi. Nhiều quốc gia trên thế giới đã làm điều này từ sớm như một phần trong cam kết chống rửa tiền và kiểm soát tài sản bất hợp pháp xuyên biên giới theo chuẩn mực quốc tế.
Đọc thêm:
Thủ tướng chỉ đạo phát triển tài sản số lành mạnh
HashKey sẽ là đối tác công nghệ giúp CAEX nâng cao bảo mật và phát triển nền tảng
Cập nhật liên tục tại Tiền Điện Tử để nắm bắt tin tức mới nhất về thị trường crypto, đánh giá chi tiết các đồng coin tiềm năng và những chương trình Airdrop hấp dẫn mỗi ngày.
